Jarai

1.
pa.
= kuaĭ
bot:
Chặn bắt cá, đáp bờ theo mé sông có bãi cat.

Arang
bong bot/ kuaĭ bot lơm hơhuñ či tlam:
Người ta thường chặn bắt cá vào lúc hoàng hôn.

2.
pya.
= kơnam
mơt-ok (pk)
= Bring-Brih
= Brưng
Brưh:
Hoàng hôn.

Lơm
kơnam bong-bot arang juat kraŏ bot:
Người ta thường chặn bắt cá vào lúc hoàng hôn.

d)
Kơnam
bong-bot, mot tleng-tlang:
Ðêm lờ mờ và tăm tối.

pa.
Mai rùa,
Rong,
atu krua.

1.
Bong krua
pioh rơyă jrao:
Mai rùa dùng để nấu cao làm thuốc.

2.
Jơlan
arang juat ngă bong krua:
Ðường thường thiết kế cong như mai rùa.

pyô.
Ở trần.
Dô̆
drơi bok =
dô̆ drơi
sôh. Ană Jrai juat dô̆ drơi sôh:
Con em dân tộc thường ở trần.

(Tán
thân từ ra lệnh) = Bê̆.
Nao bŏ:
Ði đi. Ngă
bŏ, bê̆: Làm
đi.

p.
Lật, blĭ
(pk). Song/
rơdêh/ čơđai/ rơñan blư̆:
Suồng/ xe/ trẻ em, cầu thang lật.

a)
Čơđai
thau blư̆ mơng 3 blan:
Trẻ em bắt đầu biết lật từ 3 tháng.

b)
Ðĭ
song ha bơnah juat blư̆:
Ði suồng nặng 1 bên thường hay bị lật.

2.
Phát triển.

Blư̆
prong blư̆ ñu jai pha ra:
Càng lớn anh ta càng khắc hẳn.

p.
Thủng lủng
từ đầu này sang đầu kia, lỡ (xe).

a)
Bơyan
phang blut laih:
Mùa hè qua rồi. Kâo
luai mơng hang anai blut truh pơ hang adih:
Bơi từ bờ bên này sang bờ bên kia.

b)
Mơi
blut hĭ rơdêh nao pơ pleiku:
Chúng tôi lở chuyến xe đi pleiku.

c)
Hluh
blut dua bơnah:
Lủng, thủng cả hai bên.

d)
Hmư̆
ñu pơhiap kâo hluh blut mơtam:
Nghe anh ta nói tôi hiểu ngay (rảnh mạnh) thống suốt.

1.
(Pa) Ðầu,
từ đầu, ban đầu, lúc đầu.

Blung
ñu tui anai:
Ban đầu việc này thế nầy. Kâo
yơh pô rai mơng blung:
Tôi là người đầu tiên tới nay.

Blung
a tui anai kâo ƀuh, laĭ:
Ðầu tiên tôi thấy, nói như vậy.

P.
2.
Phi. Aseh
đuaĭ blung:
Ngựa chạy hối hả ra ngoài.

Blung
blut ia pơđung hơnua:
Nước cuốn trôi nhập nhô thân cây.

p.
Trào ra. Gô̆
asơi bluk đĭ ngă lê̆ trun kơnop gô̆ pơlon:
Nồi cơm trào lên khiến nắp xoong rớt xuống đất. Ia
rơsĭ bluk:
Hoặc sóng thần trận hồng thủy. Arang
tlaŏ rơmô kơbao bluk bluk kơ drah tơbiă:
Người ta đâm trâu bò thấy máu trào ra.

Kâo
ƀuh arang rơbuh mơng rơdêh thut tơbiă drah bluk bluk:
Tôi thấy người ta bị tai nạn Xe Honda máu trào ra vun
vút.

PT.
Bluk
kơ apui čai blai kơ apui mơñă:
Như đèn nhựa dầu rái.

p.
1.
Thổi: Bluh
apui kơđen:
Tắt lửa. Bluh
kơtak hrañ hang đing bôh pơneh:
Thổi nhựa cây dầu lai bằng ống lá thu đủ.

Čim
por bluh đĭ hang kơdlông:
Chim bay cao vút trên tầng trời.

2.
Tơdam dra
glak bluh:
Trai gái đang độ tuổi thanh xuân.

Ia
bluh mơng lon:
Nước trào lên từ lòng đất. Angin
bluh rai:
Gió ập tới.

Ơi
Adai bluh jua mâo bưng:
Chúa thổi ân sủng.

p.
Tuột, lọt,
tháo. Bluač
tơkai, jong mơnŭ, bip:
Tuột lột chân gà, vịt.

Kông
anai gơniă đơi, ih bluač brơi kơ kâo đa:
Vòng này chặt quá, anh tháo giùm tôi đi.

Bluač
jong mơnnŭ, bluač kông, rơbưn, ta khô̆:
Tuột chân gà, tháo vòng, tháo nhẫn, tháo giầy.

Bluač
ƀum aseh:
Tháo cương ngựa.